|
Ostavite poruku
Nasa varos 1900-tih
Malo je sacuvanih narativnih izvora stare Bajine Ba?te.
U prijatnom susretu sa varo?icom na Drini, austrijski putopisac Feliks Kanic iznosi svoje impresivno videnje, krajem 19. veka: "Ime je dobila (Bajina Ba?ta) prema spahiji Bajinu, a le?i, okru?ena kultirama kukuruza, duvana i voca, u suncanom Bu?inskom polju na visini 250 metara i naoko deluje vrlo prijatno. Tu uspeva najbolji duvan u Srbiji. Sa crkvom Sv. Ilije, osvecenom 1893. godine dobila je lep centar sa svojih 118 kuca, kod kojih crvena opeka potiskuje drvo. One se grupi?u oko velikog trga, zasadenog hrastovima i jabukama, na koji izlaze cetri glavne ulice. Na tom trgu je mala mesna ?kola; simpaticna zgrada sreske uprave i karantinska stanica nalazi se u ulici koja vodi prema Drini..."
Bajina Ba?ta kroz istoriju
Na mestu dana?njeg grada u tursko vreme postojalo je selo Pljeskovo. U oslobodenoj Srbiji kneza Milo?a Obrenovica, a prema hati?erifu od 1833. godine, iseljava se muslimansko stanovni?tvo iz krajeva oko Drine i odlazi u Bosnu. Predlogom ministarstva unutra?njih dela, Dr?avni savet 1858. godine donosi odluku da administrativni centar sreza racanskog bude u Bajinoj Ba?ti, umesto u Rogacici. Prolazeci kroz ovo mesto 1862. godine Milan ?_ Milicevic je zapisao: 'Mesto je ovo osobito lepo. Ovde je odobreno da se zida varo?. Tu je sreska kancelarija i nekoliko meana i ducana. No, dok se ne bi prolaz otvorio na racanskoj karauli, gde je nekad i bio izmedu Srbije i Bosne i kuda je najkraci put izmedju U?ica i Sarajeva, te?ko da ce se ovo mesto podici'
Privredni i dru?tveni razvoj varo?ice usporen je 60-ih godina XIX veka, posebno posle ukaza kneza Mihajla od 16. juna 1866, po kojem se Bajinoj Ba?ti oduzima status varo?ice, cemu se protivi mesno stanovni?tvo.
Knez Milan Obrenovic je 15. septembra 1872, ukazom, ponovo uvrstio Bajinu Ba?tu u red varo?ice kne?evine Srbije. Otvara se prva po?ta i telegraf (1881.) pocinje sa radom carinarnica, grad se podi?e i razvija po urbanistickom planu, ?to skupa dovodi do veceg priliva stanovni?tva. Broj stanovnika od 1864. do 1910. povecao se sa 374 na 1306. Racani daju znacajan doprinos u oslobodilackoj borbi 1876. - 1878. Kada je Srbija stekla nezavisnost na Berlinskom kongresu. I naredni ratovi, Balkanski i I svetski (1912-1918) uzeli su sa ovog prostora 302 ?ivota, pala za nezavisnost i slobodu Srbije.
Formiranje kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca - Jugoslavije, Bajina Ba?ta nastavlja sa razvojem. Elektrifikacija 1928, bolnica 1930, eksploatacija ?uma, duvana, izgradnja osnovnih ?kola na teritoriji op?tine, podi?e se ?ivotni standard i obrazovni nivo stanovni?tva. Pred II svetski rat grad dobija vodovod i pokaldrmisane ulice.
Dogadaji koji su obele?ili svetsku istoriju u periodu 1939. Do 1945, odrazili su se i na ovaj prostor dobijajui formu gradanskog rata i oslobodilacke borbe protiv okupacionih vlasti. Pocetkom oru?anog otpora protiv okupatora, na ovom prostoru od formira se Racanska ceta koja je od 3. do 23. Avgusta 1941. Godine narasla na vojnu formaciju od 62 borca. Prva slobodna teritorija u porobljenoj Evropi - "Uzicka republika" donela je, prvo, oslobodenje Bajine Ba?te, mada privremeno. Na ovom prostoru formiraju se prvi NOO. Tokom rata okupatorski teror, posebno 1943. od strane Bugara odneo je stotine ?rtava medu civilnim stanovni?tvom. U sklopu zavr?nih operacija oslobodenje zemlje septembra 1944. godine, NOVJ oslobada ovaj prostor.
Nova etapa u istoriji Bajine Ba?te zapocinje posle oslobodenja 1945. Godine kada grad privredno jaca dobijajuci moderan izgled. Brojni spomenici materijalne I duhovne kulture svedoce o istoriji ovog kraja, dugo je 5000 godina. Do danas su sacuvano tragovi iz praistorijskog perioda, ostaci anticke kulture, kao I znacajan srednjevekovni kulturno-istorijski spomenik - Manastir Raca.
|
O Bajinoj Basti i okolini
Bajina Basta, grad u zapadnoj Srbiji, na desnoj obali reke Drine. Nalazise na 43.57' severne geografske sirine i 19.33' istocne geografske duzine. Povrsina opstine iznosi 673 km2.
Na prostoru opstine po popisu iz 1991. godine zivelo je 29.747 stanovnika; grad broji 8555 stanovnika. Naselje je nastalo na pro?irenju-naplavini reke Drine ispod planinskih obronaka planine Tare, na nadmorskoj visini od 257 metara. Klima je umereno kontinentalna, sa povecanom vla?nosti vazduha posle izgradnje ve?tackih jezera u Perucu i u Zaovinama. Prosecna godi?nja kolicina padavina je 700-800 mm. Hidrografsku sliku kraja cini recni tok reke Drine sa pritokama, recicama : Pilicom, Racom, Rogacickom rekom. Na reci Drini sagradena je vestacka akumulacija, najveca na celokupnom recnom toku,jezero Perucac, koje zahvata 12,4 km2, du?ine oko 50 km, dubine 70 m. Jezero se nalazi 290 m nadmorske visine. Biljni i ?ivotinjski svet je karakteristican za prostore umerene klimatske zone. U nacionalnom parku Tara na povr?ini od 19000 hektara zastupljene su razlicite vrste listopadnih ?uma (bukva,hrast,bagrem,grab), a na vecim visinama zimzelene ?ume (jela, bor, smrca). Na prostoru nacionalnog parka nalazi se i Pan??eva omorika (otkrio i istra?io na planini Tari poznati srpski geograf Josif Pancic) kao i mnogobrojne livadske zajednice(jeremicak). ?ivotinjska vrsta je zastupljena kroz sitnu i visoku divljac (zec,lisica, medved, divokoze, divlje svinje) kao i pernatu divljac (jastreb,orao,kobac). U vodama Drine i jezera Perucac ima u izobilju raznih vrsta recnih riba medju kojima je najpoznatija, nadaleko cuvena Drinska mladica, ?aran, pastrmka, som. Op?tina i grad su vezani asfaltnim putevima (regionalnog znacaja) preko prevoja Debelo Brdo (1090 m) sa Valjevom i dalje do Beograda, dolinom Drine prema Ljuboviji, ?abcu, a preko prevoja Kadinjaca (880 m) prema U?icu. Dobro je razvijena (uglavnom asfaltirana) mre?a lokalnih seoskih puteva.
U Bajinoj Basti vece skole su Gimnazija, Tehnicka skola, Osnovna skola "Sveti Sava" i Osnovna skola "Rajak Pavicevic".
Privredu Bajine Ba?te,danas, predstavlja "Hidroelektrana" Bajina Ba?ta, GP "Razvoj", metalna industrija IKL, elektroindustrija "Sloboda", "Elektroizgradnja", fabrika konfekcije "Tarateks", fabrika trikota?e "Kadinjaca", kartona?e "Laminat", "Crni Vrh" kao i desetak privatnih mini pogona drvne industrije. Okolina Bajine Ba?te je okrenuta proizvodnji duvana (vrsta berlej, vird?inija o cijem se otkupu brine preduzece "Bajinovac"), maline (Zemljoradnicka zadruga BB) kao i raznih sorti voca (?ljiva, kru?ka, jabuka) povrca(krompir,pasulj,kupus, kukuruz).
Izuzetna lepota planine Tare, jezero Perucac, recni tok Drine, kulturno istorijski spomenici (manastir Raca, srednjovekovne ru?evine grada Solotnika, crkva brvnara u Dubu, neolitski tragovi coveka) cine grad Bajinu Ba?tu da okolinom turisticki atraktivnim prostorom. Turisticku ponudu upotpunjuje sem hotela visoke kategorije: "Ineks-Drina" u gradu, hotel "Jezero"-Perucac,"Omorika","Beli bor" i "Javor" na Tari, kao i decje odmarali?te na Mitrovcu.
Stanovni?tvo je najvecim delom doseljeno, po oslobodenju ovih prostora od Turaka 30 godina XIX veka, i vodi poreklo iz Hercegovine, severozapadnih delova Crne Gore, Sand?aka, Osata (Bosna) i Dalmacije (Pepelj) i Kremana. Danas, je osetna depopulacija - opadanje broja stanovnika ?to je posledica ekonomskih migracija prema regionalnim centrima Srbije (U?ice, Valjevo, Beograd, Cacak).Gradsko naselje je sacuvalo arhitekturu s kraja XIX i prve polovine XX veka koja se dobro uklopila sa modernim gradskim objektima. Seoska naselja su uglavnom zbijenog tipa. Od seoskih naselja posebno se izdvajaju nekada?nje sedi?te Racanskog sreza Rogacica, Kostojevici, Pilica.
|
|
Bravenet.com